27/07/14

27/07/2014 An tAire Mhic Unfraidh chun freastal ar ócáidí cuimhneacháin do thabhairt i dtír na ngunnaí ag Binn Éadair agus Ár Shiúlán an Bhaitsiléara

27 Iúil, 2014 Beidh Heather Mhic Unfraidh, TD, an tAire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta, ag freastal ar ócáidí inniu mar chuid de Dheich mBliana na gCuimhneachán.   Déanfaidh ócáidí an lae inniu tabhairt i dtír na ngunnaí ag Binn Éadair ón luamh Asgard a chomóradh, chomh maith leis an ár ag Siúlán an Bhaitsiléara.

Ag Reilig Ghlas Naíon beidh searmanas simplí fleascleagain faoi threoir an Aire Mhic Unfraidh ag 9am mar chuimhneachán ar an gceathrar a fuair bás ar an 26 Iúil 1914 ag Siúlán an Bhaitsiléara mar thoradh ar ghriolsa le saighdiúirí na Breataine.  Tá an ceathrar acu curtha sa Reilig.

Beidh aifreann cuimhneacháin sa Leas Ardeaglais ag 10am, ar a mbeidh an tUachtarán, Micheál D. Ó hUiginn agus an tArd-Mhéara, Christy Burke, ag freastal.

Cuirfear tús leis an ócáid chuimhneacháin oifigiúil chun comóradh a dhéanamh ar thabhairt i dtír na ngunnaí le Childers, Rice agus daoine eile, ag 12:20pm agus tabharfaidh an tUachtarán aitheasc ag an gCé Thoir i mBinn Éadair.  Scaoilfear caor ordanáis chun tús a chur le seoladh isteach an luaimh "ASGARD 3" ag 1pm, an t-am a tháinig an luamh isteach ar an 26 Iúil 1914.  Tiocfaidh grúpa 'Óglach' chuig an gcé agus iompróidh siad an 'choinsíneacht' isteach agus bogfaidh siad ar shiúl ansin.

Leanfaidh an gné pobail den gcuimhneachán ar aghaidh i ndiaidh 2pm le clár cultúrtha ina nglacfaidh Brendan Begley, Ceoltóirí Chluain Tarbh agus Banna Píob Naomh Bríd as Binn Éadair páirt.  Tá an ócáid seo saor in aisce agus oscailte don bpobal - agus spreagtar cuairteoirí chun culaith seanré a chaitheamh.   Bronnfar duaiseanna ar an bhfear, bean, teaghlach agus criú báid leis an gculaith seanré is fearr.  Tiocfaidh deireadh leis an gclár ag 4pm.

Agus í ag labhairt roimh ócáidí an lae inniu, dúirt an tAire Mhic Unfraidh: "Tá mé an-sásta go mbeidh mé mar pháirt de chuimhneacháin na n-ócáidí tábhachtacha seo inár stair. Níl aon amhras ann ná gur chloch mhíle shuntasach é tabhairt i dtír na ngunnaí ag Binn Éadair i dtreo Éirí Amach na Cásca 1916 agus tá lúcháir orm tacú leis na socruithe chun an comóradh céad bliain seo a mharcáil ar bhealach cuí."

*******

Ar an 26 Iúil 1914, tháinig luamh Erskine Childers, an tASGARD, isteach ag Cé Bhinn Éadair, ó thuaidh de Bhaile Átha Cliath.  Bhí 900 raidhfil agus 19,000 urchar ar an luamh, a ceannaíodh in Hamburg le cistí a bhailigh daoine sinsearacha a bhí bainteach le hÓglaigh na hÉireann, go háirithe Alice Stopford Green agus Ruairí Mac Easmainn.  Tharla an tabhairt i dtír mar thoradh ar aistear smuigléireachta gunnaí níos mó a rinne Óglaigh Uladh i Latharna i mí Aibreán na bliana sin. Ag Binn Éadair, d'iompair baill de na hÓglaigh agus baill d'Fhianna Éireann na hairm isteach; tháinig lastas níos lú i dtír ag Cill Chomhghaill, i gContae Chill Mhantáin cúpla lá ina dhiaidh sin.  Agus na hairm á dtabhairt ar ais chuig an gcathair, rinne baill de Phóilíní  Chathair Átha Cliath agus den 'King's Own Scottish Borderers' iarracht iad a urghabhadh ach níor éirigh leo; nuair a chuaigh na fir teorainn sin ar ais chuig na Beairicí Ríoga (ar a dtugtar Dún Uí Choileáin anois) níos moille an lá sin, thosaigh siad ag scaoileadh urchair le slua daoine a bhí feargach ach gan arm ag Siúlán an Bhaitsiléara ar chéanna Bhaile Átha Cliath, agus maraíodh triúr* sibhialtach agus gortaíodh 80 eile; fuair íospartach eile bás ina dhiaidh sin**. Níor urghabhadh an chuid is mó de na hairm a tugadh i dtír agus úsáideadh níos moille iad in Éirí Amach na Cásca 1916.

 

Le tamall anuas tá grúpa saorálach an Asgard ag ullmhú leis an ócáid thábhachtach seo, nuair a tugadh na gunnaí i dtír ag Binn Éadair, agus an oidhreacht mhuirí agus stairiúil a bhaineann léi, a chomóradh. Ag eascairt as an obair seo, tá macasamhail an bháidín a d'úsáid an ASGARD tógtha ag an ngrúpa as a stuaim féin agus gan chistí poiblí a úsáid.  Beidh sé ann mar chuid de na himeachtaí ag Cuan Bhinn Éadair ar an 27 Iúil agus faoi dheireadh cuirfear in Ard-Mhúsaem na hÉireann, Dún Uí Choileáin é leis an ASGARD athchóirithe.

 

Siúlán an Bhaitsiléara.

*B'iad an triúr a fuair bás ná Mary Duffy, a bhí 50 bliain d'aois, Patrick Quinn a bhí 50 bliain d'aois agus James Brennan a bhí 18 mbliana d'aois.   **Fuair an ceathrú duine, Sylvester Pidgeon, an t-íospartach deiridh den ár ag Siúlán an Bhaitsiléara, bás de bharr a chuid cneácha ar an 25 Meán Fómhair.

An Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, 23 Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath - D02 TD30 (01) 631 3800 / Íosghlao: 1890 383 000

Dearadh & Forbairt ag Fusio

Vision One Civil Service