08/01/19

Deich mBliana na gCuimhneachán

Thosaigh clár Dheich mBliana na gCuimhneachán in 2012 agus díreoidh sé i dtosach báire ar an mórán cuimhneachán céad bliain ar imeachtaí a tharla sa tréimhse 1912–1916. Comhlánóidh an Clár an clár leanúnach de chuimhneacháin bhliantúla agus reáchtálfar imeachtaí speisialta cuimhneacháin ar chothrom lae na bpríomhimeachtaí. Cuireann Clár Dheich mBliana na gCuimhneachán deis ar fáil chun díriú ar fhorbairt a dhéanamh ar rochtain ar thaifid stairiúla agus ar acmhainní príomha ón tréimhse sin, agus chun gníomhú le comhlachtaí áitiúla agus náisiúnta cultúrtha chun sraith taispeántas agus plé poiblí a chur ar bun. Comhoibreoimid freisin le páirtithe leasmhara ó chomhlachtaí ionadaíocha agus ón earnáil phobail agus dheonach chun tionscnaimh chuimhneacháin a éascú.

Beidh an clár leathan agus cuimsitheach agus cuirfidh sé béim ar an timpeallacht eacnamaíoch agus shóisialta a bhí ann sa tréimhse sin, chomh maith leis na hathruithe ar ghnásanna cultúrtha agus taithí na nÉireannach thar lear. I measc na n-imeachtaí tábhachtacha a bhfuiltear ag déanamh comóraidh orthu tá Céad Bliain ó Chúnant Uladh, bunú Óglaigh na hÉireann, an Bille Rialtais Dúchais agus an Bille Talmhan, Frithdhúnadh 1913, Éirí Amach 1916 agus mórán cuimhneachán ar an gCéad Chogadh Domhanda, lena n-áirítear an tuirlingt ar Gallipoli, ionsaí an Somme agus cath Messines. Freisin, beidh béim ar an Athbheochan Liteartha, an ghluaiseacht i gcomhair cearta vótála, an streachailt i gcomhair cearta fostaithe agus mórán príomhimeachtaí agus príomhthéamaí eile ón tréimhse.

Cuimseoidh an clár traidisiúin dhifriúla ar oileán na hÉireann agus tá sé mar aidhm leis an tuiscint agus an meas ar imeachtaí tábhachtacha a fheabhsú i measc an daonra i gcoitinne. Cuirfidh an clár oifigiúil deis ar fáil chun díriú ar thaithí laethúil an ghnáthdhuine a bhí ag maireachtáil le linn tréimhse neamhghnách, chomh maith le béim ar na ceannairí agus ar na príomhcharachtair a raibh baint acu leis na himeachtaí sin. Cuirfidh an clár léargas nua agus idirphlé cuiditheach ar fáil agus tá sé mar aidhm leis comhthuiscint níos doimhne a chothú idir daoine ó thraidisiúin éagsúla ar oileán na hÉireann.Is é cuspóir Chlár Cuimhneacháin an Stáit do na blianta ó 2019 go 2023 a chinntiú go ndéantar an tréimhse chasta seo inár stair, an Streachailt chun an Neamhspleáchas a bhaint amach, an Cogadh Cathartha, Bunú an Stáit agus Deighilt ina measc a thabhairt chun cuimhne go cuí, go comhréireach, le meas agus le híogaireacht. Tá de chuspóir aige tuiscint níos doimhne a chothú ar na himeachtaí tábhachtacha a thit amach i rith na tréimhse seo agus aithníonn sé gur chruthaigh eispéireas comhroinnte na mblianta siúd scéalta agus cuimhní an-éagsúla. Ina theannta sin, cuirfidh sé i gcuntas íogaireacht i measc pobal i dTuaisceart Éireann agus leanfaidh sé lena aithint gurb ann go fóill do pheirspictíochtaí an-éagsúla i leith go leor de na himeachtaí seo.

Beidh an Clár seo bunaithe ar cur chuige ceithre shnáithe, ina gcuimsítear an méid seo a leanas:

  • Snáithe Searmanas Stáit ina gcuimseofar líon teoranta gníomhartha siombalacha de chuimhneachán náisiúnta a dhíríonn ar théamaí an chuimhnimh agus an athmhuintearais agus ar chuimhneachán a dhéanamh orthu siúd go léir a maraíodh i rith na tréimhse seo.
  • Snáithe Stairiúil ina gcuimseofar réimse éagsúil gníomhaíochtaí atá in ainm is fiosrúchán ceart a spreagadh faoin tréimhse seo agus an úsáid a bhaintear as príomhfhoinsí cartlainne a chur chun cinn. Forbrófar tionscnaimh i gcomhoibriú le comhpháirtithe Stáit, Forais Náisiúnta Chultúrtha, institiúidí foghlama agus páirtithe leasmhara eile.
  • Snáithe Pobail, ina mbeidh cur chuige comhoibritheach i gceist – cosúil leis sin ar glacadh leis don chuimhneachán céad bliain ar 1916 – idir an Stát, an líonra údarás áitiúil agus eagraíochtaí pobail, i dTuaisceart Éireann ina measc, sa chás gur cuí.
  • Snáithe Samhlaíochta Cruthaithí, a leanfaidh le léiriú ealaíonta agus cruthaitheach a spreagadh i gcuimhne ar na himeachtaí tábhachtacha stairiúla a thit amach sa tréimhse ó 1919 go 1923 agus orthu siúd go léir a maraíodh.

Tá an Treoir ón Sainghrúpa Comhairleach ar Chuimhneachán Céad Bliain ar fáil anseo.

Le haghaidh tuilleadh eolais, féach http://www.decadeofcentenaries.com/

 

Twitter

An Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, 23 Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath - D02 TD30 (01) 631 3800 / Íosghlao: 1890 383 000

Dearadh & Forbairt ag Fusio

Vision One Civil Service