27/08/19

Gradaim Markievicz 2019 fógartha

Tá na chéad daoine ar a mbronnfar Gradam Markievicz, scéim sparánachta nua d'ealaíontóirí  atá ainmnithe i ndiaidh Konstanz Markievicz agus a bunaíodh i mbliana le comóradh a dhéanamh ar chéad bliain ó toghadh an chéad aire rialtais mná, fógartha ag an Aire Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, Josepha Madigan TD.

Tionscnamh de chuid an Aire Madigan faoi Dheich mBliana na gCuimhneachán 2012-2023 atá sa Scéim Sparánachta. An Chomhairle Ealaíon a rinne maoirsiú ar riar na scéime sparánachta agus fuarthas 107 iarratas ar an iomlán ní ba luaithe i mbliana. Is iad Sibéal Davitt, Isadora Epstein, Claire Kilroy, Louise Lowe agus Annemarie Ní Churreáin na faighteoirí a d'fhógair an tAire inniu.

Thréaslaigh an tAire an gradam le gach duine de na faighteoirí agus ghuigh sí gach rath orthu  agus súil aici go gcuideodh an sparánacht lena gcleachtas a neartú agus a gceird a fhorbairt tuilleadh. Thug sí le fios go raibh súil aici gach duine d'fhaighteoirí an ghradaim a fheiceáil ag teacht chun cinn agus ag cruthú obair údarach, úr sna blianta atá romhainn.

Tugann an scéim sparánachta urraim don Chuntaois Konstanz Markievicz, arbh ealaíontóir í féin, agus cuirtear tacaíocht ar fáil d'ealaíontóirí ó gach cineál cúlra agus seánra chun obair úr a chruthú atá machnamhach ar ról na mban le linn thréimhse an chomórtha deich mbliana agus níos faide. Chuir an Chomhairle Ealaíon tacaíocht mhór ar fáil don Roinn leis an scéim a fhorbairt agus rinne sí na Gradaim a sholáthar ar bhealach thar a bheith gairmiúil agus pras, agus ba pháirtí an-luachmhar í sa phróiseas.

Tá sé i gceist go méadódh na sparánachtaí, de réir a chéile, an ionadaíocht a dhéantar ar róil, ar thaithí agus ar uaillmhian na mban trí shaothair úra i réimse leathan cineálacha ealaíne a spreagadh. Áirítear ionadaíocht na mban sa saol poiblí agus polaitíochta freisin faoi théama na ngradam.

Nuair a bhí na buaiteoirí á bhfógairt inniu, thug an tAire Madigan chun suntais, "Níl ach 113 bean tofa chun na Dála ó bhain Markievicz an sprioc thábhachtach sin amach in 1918 agus níor ceapadh ach 19 díobh sin ina n-airí rialtais le 100 bliain anuas, mé féin san áireamh in 2017!"

Lean an tAire agus dúirt "Ceannródaí íocónach ab ea Markievicz ach níl sise ach ar dhuine den iliomad ban iontach eile de chuid a ré a bhfuil a gcuid scéalta go fóill á nochtadh dúinn. Fiú tar éis an toghcháin deiridh i mí na Bealtaine agus méadú beag a bheith ar líon na mban in údaráis áitiúla na tíre, is meabhrú é téama na sparánachtaí seo go bhfuil bóthar fada romhainn go fóill chun cothromas iomlán a bhaint amach i saol na polaitíochta in Éirinn."

Bronnfar gradaim gach bliain feasta ar suas le cúigear ealaíontóirí/scríbhneoirí (ealaíontóirí aonair atá ag obair leo féin nó i gcomhar le daoine eile) ar fiú suas le €20k in aghaidh an duine aonair nó an ghrúpa iad.

Leanfaidh an Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta ag comhoibriú leis an gComhairle Ealaíon maidir le socruithe rialachais agus riaracháin na scéime agus osclófar iarratais arís go luath sa bhliain 2020 agus an chéad bhabhta eile de sparánachtaí le bronnadh i mí Bealtaine 2020. Beidh an scéim oscailte trí ghlao poiblí d'ealaíontóirí atá ag obair i ngach seánra ealaíon a fhaigheann tacaíocht ón gComhairle Ealaíon.

Sa chás go mbaineann caighdeán sách ard leis na hiarratais, sannfar ceann de na sparánachtaí gach bliain ar ealaíontóir atá ag obair sa Ghaeltacht agus trí mheán na Gaeilge.

Leanfar ag cur fáilte mhór roimh iarratais ó dhaoine aonair nó ó ghrúpaí laistigh de phobail éagsúla cultúir agus ó dhaoine faoi mhíchumas faoin scéim.

Fógraíodh na buaiteoirí i bPáirc Fhaiche Stiabhna ag dealbh bhrád aolchloiche Konstanz Markievicz.

 

Is tionscadal i gcomhar é S)worn State(S) - Poems after Countess Constance Markievicz idir triúr scríbhneoirí iontacha - Annemarie Ní Churreáin, Kimberly Campanello agus Dimitra Xidous. Tionscadal den téama 'finné’  a bheidh leis an tionscadal agus sin i gcomhthéacs na mban agus Stát na hÉireann 2012-23 agus ina dhiaidh, cumfar cnuasach dánta agus a aithriseofar beo chomh maith lena bhfoilsiú ar stíl litirphreasa ag The Salvage Press.

Sibéal Davitt – damhsóir agus múinteoir as Baile Átha Cliath a bhfuil gradaim buaite aici.  Tá tionchar ag damhsa comhaimseartha, clasaiceach agus damhsa ar an sean-nós ar a damhsa féin agus tá traenáil faighte aici i ngach stil ó bhí sí óg. Tabharfaidh sí faoi dhá shaothar: 'Minseach', saothar lánfhada damhsa faoin nGaeilge agus 'Leanaimis', bunaithe ar chaidreamh idir ceathrar ban.

Isadora Epstein

Tá Isadora Epstein - scríbhneoir agus oirfideach atá lonnaithe i mBaile Átha Cliath a thugann na hamharc-ealaíona agus an taibhiú le chéile  - i mbun taighde ar Dun Emer Guild, cumann d’ealaíontóirí mná a bunaíodh i 1902, chomh maith le taighde agus ar obair a rinne ealaíontóirí mná i gcomhar san am a caitheadh i gcomhthéacs machnamh a dhéanamh ar ról ealaíontóírí mná an lae inniu.

Roghnaíodh obair dá cuid roimhe seo don Pallas Periodical Review #7 in 2017 agus bronnadh gradam Judge’s Choice uirthi dá léiriúchán Very Rich Hours i nGailéaraí agus Stiúideónna Bharra an Teampaill ag Dublin Fringe 2016. Bronnadh gradam uirthi don Dearadh is Fearr freisin ag Dublin Fringe 2015 dá léiriúchán Flemish Proverbs.

 

Louise Lowe

Is as Baile Átha Cliath í Louise Lowe agus tá sí ar dhuine de na daoine is nuálaí i measc lucht amharclainne i láthair na huaire. Caithfidh sí 16 seachtaine i mbun dianfhiosrúcháin le triúr de na staraithe mná is fearr in Éirinn agus fiosróidh an bhail a chuaigh ar mhná i gCogadh na Saoirse agus sa Chogadh Cathartha agus mar atá sin ábhartha sa lá atá inniu ann.

I measc saothair eile dá cuid roimhe seo bhí  TUMBLEDOWNTOWN (Dublin Fringe Festival 2005 / Spirit of the Fringe Award),  MIND THE GAP (National Young Social Innovator of the Year Awards 2006), agus THE DAY THE MUSIC DIED (The Helix: arna choimisiúnú ag War Resisters International).

 

Claire Kilroy -  scríbhneoir a bhfuil cónaí uirthi i mBaile Átha Cliath – ullmhóidh sí an dréacht deiridh dá cúigiú úrscéal, Darling, in am le foilisú in 2021.  Féachfaidh sí le léargas chomh fírinneach agus is féidir a thabhairt ar shaol máthar agus linbh.  Bhuaigh sí Duais Rooney do Litríocht na hÉireann dá  céad úrscéal in 2004 agus tá na húrscéil is déanaí a scríobh sí molta go hard ag léirmheastóirí.

An Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, 23 Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath - D02 TD30 (01) 631 3800 / Íosghlao: 1890 383 000

Dearadh & Forbairt ag Fusio

Vision One Civil Service