30/10/19

Plean Earnála um Oiriúnú d’Athrú Aeráide maidir leis an Oidhreacht Thógtha agus Seandálaíochta

Beidh impleachtaí ag athruithe réamh-mheasta ar aeráid na hÉireann ar ár n-oidhreacht thógtha is seandálaíochta. D’fhéadfadh na hathruithe seo a bheith láithreach nó carnach agus ní mór go mbeimid ullamh oiriúniú d’imeachtaí, lena n-áireofaí:

  • Geimhrí níos boige agus níos fliche
  • Samhraí níos teo agus níos tirime
  • Stoirmeacha níos déine agus níos minice
  • Leibhéil farraige a bheith ag ardú
  • Creimeadh cósta
  • Níos mó tuilte

Is dócha go dtarlódh mar thoradh ar athruithe aeráide den chineál sin díobháil struchtúrtha do shéadchomharthaí agus d’fhoirgnimh stairiúla, díchobhsú struchtúr, caillteanas talún gar do na struchtúir, creimeadh ar shuíomhanna seandálaíochta agus nochtadh na suíomhanna sin, agus intitim struchtúir saoirseachta neamhchobhsaí.

I measc na rioscaí eile a dtiocfadh chun cinn de réir a chéile sainaithníodh gnéithe stairiúla den tírdhreach a bheith á gcailleadh, creatlach tógála a bheith á lobhadh de bharr a thuilleadh sáithiúcháin, ábhar micribhitheolaíochta a bheith ag fás taobh istigh d’fhoirgnimh agus ar a bhfuil iontu agus creimeadh ar ghnéithe miotail. Tá baol eile ó mhí-oiriúnú – is é sin, go gcaillfí struchtúir agus suíomhanna oidhreachta nó go ndéanfaí díobháil dóibh trí thimpiste i rith oibreacha oiriúnaithe ag dreamanna eile.

Comhairliúchán

D’fhonn stóinseacht a chur leis agus lena chinntiú go mbeadh sé ábhartha i gcomhthéacs na hÉireann, cuireadh comhairliúchán le saineolaithe, le páirtithe leasmhara agus leis an bpobal san áireamh sa Phlean um Oiriúnú le linn dó a bheith á chruthú.

Rinneadh comhairliúchán le líon ard daoine agus eagraíochtaí le linn don Phlean a bheith á fhorbairt -

  • Thionóil an Roinn trí chruinniú den Ghrúpa Comhairleach um an Athrú Aeráide (CCAG) ar ar fhreastail grúpa saineolaithe a rinne ionadaíocht ar údaráis áitiúla, ar eagraíochtaí oidhreachta neamhrialtais, ar chomhlachtaí gairmiúla agus ar pháirtithe leasmhara eile, chun comhairle a thabhairt maidir le hoiriúnú don athrú aeráide
  • D’eagraigh an fhoireann dhá cheardlann le páirtithe leasmhara chun díriú ar thús áite a thabhairt d’éifeachtaí ón athrú aeráide
  • Tionóladh sraith cruinnithe le heagraíochtaí agus le comhlachtaí ar leithligh ar dhócha go mbeidh leas straitéiseach acu i gcur i bhfeidhm an phlean um oiriúnú
  • Comhairliúchán Poiblí (Bealtaine-Meitheamh 2019)

Scóip an Phlean um Oiriúnú don Oidhreacht Thógtha agus Seandálaíochta

Aithnítear 5 Sprioc agus Cuspóirí gaolmhara sa Phlean (sainaithníodh 48 nGníomh freisin chun na Cuspóirí sin a chomhlíonadh):

Spriocanna

  1. An tuiscint ar oidhreacht mar acmhainn a mhéadú agus a leochailí atá sí i ndáil leis an tionchar ó athrú aeráide
  2. Beartais agus pleananna inmharthana um oiriúnú d’athrú aeráide don oidhreacht thógtha agus seandálaíochta a fhorbairt agus aird a tharraingt ar an ábhar
  3. Oidhreacht na hÉireann a chothabháil do ghlúnta atá le teacht
  4. Eolas a chur in iúl agus a aistriú
  5. Teacht i dtír ar dheiseanna atá ann maidir leis an oidhreacht thógtha agus seandálaíochta chun a luach a léiriú agus acmhainní a chinntiú.

Gníomhartha

Sainaithníodh gníomhartha tosaíochta sa Phlean, ina measc:

  • Meastóireacht a dhéanamh ar nádúr agus ar mhéid an bhaoil do shuíomhanna oidhreachta
  • Measúnú a dhéanamh ar áiteanna agus ar struchtúir ó thaobh luachanna oidhreachta agus ó thaobh suntasacht cultúir de
  • Cur chuige bunaithe ar fhianaise a fhorbairt maidir leis na héifeachtaí ón athrú aeráide a bhainistiú
  • Ullmhacht i gcomhair rioscaí agus frithsheasmhachta fhorbairt
  • Cumas a fhorbairt ar gach leibhéal
  • Cleachtais chothabhála d’fhoirgnimh a fheabhsú
  • A chinntiú go mbeadh fáil ar na scileanna cearta agus ar na hábhair chearta chun struchtúir agus suíomhanna stairiúla a chothabháil, a dheisiú agus a oiriúnú
  • Droch-chleachtais agus droch-oibreacha oiriúnaithe a chosc
  • Cur leis an taighde ar an athrú aeráide agus ar na héifeachtaí ar an oidhreacht thógtha agus seandálaíochta

Cur i bhFeidhm

Déanfar athbhreithniú ar an bPlean go rialta ó thaobh an dhul chun cinn agus an chur i bhfeidhm de, agus leanfaidh Grúpa Comhairleach um an Athrú Aeráide de chuid na Roinne, atá comhdhéanta de pháirtithe leasmhara ar saineolaithe iad, ag cruinniú le chéile chun maoirsiú a dhéanamh ar an gcur i bhfeidhm sin.

Íoslódáil Plean Earnála um Oiriúnú d’Athrú Aeráide don Oidhreacht Thógtha agus Seandálaíochta 

Íoslódáil Plean Earnála um Oiriúnú d’Athrú Aeráide don Oidhreacht Thógtha agus Seandálaíochta (8MB)

Íoslódáil Mionsonraí faoin gComhairliúchán

Íoslódáil Tuarascáil Scagtha ar an Measúnacht Straitéiseach Timpeallachta

Íoslódáil Tuarascáil Scagtha ar an Measúnacht Chuí

Íoslódáil Cinntí Aireachta maidir le Measúnacht Straitéiseach Timpeallachta & Measúnacht Chu

An Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, 23 Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath - D02 TD30 (01) 631 3800 / Íosghlao: 1890 383 000

Dearadh & Forbairt ag Fusio

Vision One Civil Service