20/06/19

Cuntais na Chéad Dála, nach raibh eolas orthu roimhe seo, ceannaithe ag an Stát

  • Léargas ar an tréimhse sular bunaíodh an Stát le fáil i gcáipéisí céad bliain d’aois
  • Taifid ar Chiste a bhí á choinneáil agus á bhainistiú ag Michael Collins anois sa bhailiúchán náisiúnta
  • Sócmhainn iontach le cur leis an gcartlann a bhaineann le Ceanncheathrú Chonradh na Gaeilge

 

Tá fáilte curtha ag an Aire Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, Josepha Madigan TD, roimh an scéala go bhfuil bailiúchán páipéar a bhaineann le cúrsaí airgeadais chéad bhlianta an Stáit ceannaithe ag an Leabharlann Náisiúnta le cúnamh ón Roinn.

Baineann na taifid, nár foilsíodh cheana, le cartlann Dhomhnaill Ua Conchubhair (1872-1935), cuntasóir a bhí ag Sinn Féin agus Rúnaí Chonradh na Gaeilge.  Ceannaíodh iad ar €21,780 le maoiniú ón Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta.

I measc na dtaifead tá sraith mórleabhar a bhaineann le Sinn Féin Teoranta, ina measc liosta de 1,000 scairshealbhóir agus síntiúsóir, ag tosú le Arthur Griffith a thug síntiús 17/6d, chomh maith le táille iontrála 2/6d.

Tá ábhar a bhaineann le leachtú an Bhainc i 1928-29 freisin i measc na cartlainne ina bhfuil liosta taisceoirí agus creidiúnaithe san áireamh.

Tá taifid a bhaineann leis an Irish National Aid agus an Volunteer Dependants’ Fund, ar mba é Michael Collins an príomheagraí orthu i 1917-18, freisin sa chartlann nuafhaighte seo mar aon le cáipéisí ó An Cló-Chumann Teo., cuideachta clódóireachta a bhunaigh Conradh na Gaeilge agus a foirceannadh i 1908.

Anois, céad bliain óna mbunú, tá na páipéir seo tagtha chun cinn mar fhoinse nua agus thábhachtach eolais maidir leis na deacrachtaí a bhí ann an feachtas ar son an neamhspleáchais agus bhunú an Stáit a mhaoiniú.

Dúirt an tAire Josepha Madigan:

“Tá ríméad orm go raibh mo Roinn in ann cuidiú leis an Leabharlann Náisiúnta le go bhféadfaí na cáipéisí tábhachtacha seo a chur leis na bailiúcháin náisiúnta.   Tá neart ábhair staidéir iontu agus is cinnte go mbeidh suim mhór ag staraithe agus an pobal araon iontu, agus go gcuirfidh siad go mór leis an tuiscint atá againn ar chúrsaí airgeadais an fheachtais chun neamhspleáchas a bhaint agus bunú an Stáit.

Tosóidh an Leabharlann Náisiúnta ar an obair chun na páipéir seo a chatalógú agus déanfar iad a dhigitiú ina dhiaidh sin.  A luaithe a bheidh siad ar fáil is cinnte go ndéanfaidh scoláirí staidéar mion ar an ábhar nua tábhachtach seo agus go gcinnfear agus go gcuirfear síos ar mar a chuireann siad leis an eolas atá againn ar bhunú an Stáit agus mar a thagann siad le taifid eile i mbailiúcháin eile sa Leabharlann Náisiúnta nó a chuireann siad leo.

Dúirt Príomh-Aoire an Rialtais agus an tAire Stáit don Ghaeilge, an Ghaeltacht agus na hOileáin, Seán Kyne T.D.

Tabharfaidh an bailiúchán nua páipéar seo léargas eile dúinn ar an tréimhse shuimiúil seo i stair na hÉireann agus cuirfidh go mór leis an obair atá ar bun i gConradh na Gaeilge, obair a bhfuil mo Roinnse ag tacú léi le blianta.  Tá Conradh na Gaeilge ag bailiú, ag eagrú agus ag cur ábhar staire ar fáil a bhaineann ní hamháin le stair na heagraíochta ach le stair na tíre freisin.  Tá lear mór taighde déanta mar chuid den obair seo ar stair Chonradh na Gaeilge agus ar a gceanncheathrú ag Uimhir 6 Sráid Fhearchair, áit a bhfuil ceangal aige le cuid de na daoine i mó le rá i stair na hÉireann, Michael Collins ina measc.

An Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, 23 Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath - D02 TD30 (01) 631 3800 / Íosghlao: 1890 383 000

Dearadh & Forbairt ag Fusio

Vision One Civil Service