17/05/18

Iarrann Tionscadal Caomhnaithe an Traonaigh ar thuairiscí agus séasúr pórúcháin ag teacht

An 20ú Bealtaine, tosóidh oibrithe allamuigh Traonaigh a gcuardach oíche do Thraonaigh fhireanna glaoiteacha i mbailte fearainn fan cósta Dhún na nGall, ó Chionn Mhálanna go Gleann Cholm Chille. Tá meath mór tagtha ar an líon traonach le blianta beaga anuas agus toisc nádúr seachantach an speicis, bunaítear suirbhéanna go hiomlán ar ghlao sainiúil an fhireannaigh, istoíche go mórmhór. Le réimse leathan le clúdach, iarrann an tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra (NPWS) tuairiscí ó dhaoine a n-éiríonn leo an t-éan a chloisteáil an samhradh seo.  Seiceálfar na tuarascálacha go léir chun líon uasta baineannach neadaithe a chosaint. Chun Traonach a thuairisciú, téigh i dteagmháil le Marie @ 087 656 3527 nó Andy @ 089 417 1384.

Tá éin ag teacht cheana féin agus go dtí seo tá 12 cheann deimhnithe i nDún na nGall; 8 ar Oileán Thoraigh, 1 ar Ghola, 1 i nDún Fionnachaidh agus 2 i gCionn Mhálanna.  Fuarthas tuarascálacha breise ó Fhánaid agus Inis Bó Finne ach níor dearbhaíodh iad fós. An uair seo anuraidh dearbhaíodh 13 éan ar an mórthír amháin, tá comparáid dhíreach ar an líon róluath ag an bpointe seo, áfach. Is dócha go gcuireann oícheanta fuara fliucha srian le déine agus rialtacht glaonna, rud a fhágann nach dtugtar éin faoi deara fiú má tá siad i láthair. In Aibreáin agus i mBealtaine anuraidh, bhí na dálaí i bhfad níos oiriúnaí - níos tirime agus níos teo. Fágann an t-earrach fuar freisin gur moillíodh fás an fhásra i mbliana agus go bhfuil clúdach ard oiriúnach don éan an-ghann ina ghnáthóga. Agus éin níos nochta, tuairiscíodh níos mó dearcthaí ná mar ba ghnách, go háirithe ar Thoraigh.

Ar ámharaí an tsaoil, ní drochnuacht ar fad atá ann agus tá roinnt forbairtí dearfacha ann freisin ar Thionscadal an Traonaigh i mbliana. Tá mórán gníomhaíochtaí caomhnaithe curtha i bhfeidhm ag NPWS agus beidh baint aige le gníomhaíochtaí rannpháirtíochta pobail i mbliana chun marthain an éin agus feasacht an phobail ar an speiceas a chur chun cinn.

Tabharfar isteach le Scéim Deontais an Traonaigh, a thairgtear d'úinéirí talún i ndlúthraon na bhfireannach glaoiteach chun lomadh a mhoilliú, bannaí tearmainn mar bheart roghnach, ina gcúiteofar d'úinéirí talún stiall gan lomadh 2.5m a fhágáil ar imeall na gceapacha. Léiríonn seo go gcabhraíonn sé go suntasach le maireachtáil sicíní.

Rinneadh oibreacha bainistíochta gnáthóg freisin ar Thoraigh, Inis Bó Finne agus Gola i rith an gheimhridh agus an earraigh chun caighdeán gnáthóg na n-éan a fheabhsú. Áirítear leis seo fásra borb a bhaint, fálú, rothlú agus speicis féar traidisiúnta, coirce a chur, chomh maith le cruthú limistéir clúdaigh luath, amhail neantóga agus feileastram. Táthar ag súil go dtiocfaidh méadú ar an líon éan sna hoileáin amach ón gcósta, mar gheall ar oibreacha a dhéantar ar 10ha, nó mar sin, nuair a laghdófar bagairtí amhail creachadóireacht agus suaitheadh an duine go mór.  Bhí an-spórt ag páistí bunscoile agus meánscoile mar a ghlac siad páirt i gcur prátaí chun clúdach déanach a bhunú don éan, agus baint feamain le húsáid mar leasachán orgánach. Tá súil ag páistí agus oibrithe allamuigh araon go meallfaidh an paiste seo Traonach agus go gcuirfidh sé faoi sa cheapach níos déanaí i mbliana!

Óstálfaidh na Tithe Gloine i gCill Ulta, idir Gort an Choirce agus an Fál Carrach, sraith Turais Traonach i Meitheamh agus Iúil, ag ceiliúradh nasc láidir an Traonaigh leis an oidhreacht talmhaíochta áitiúil agus an tírdhreach tuaithe máguaird. Chun tuilleadh eolais a fháil faoi na turais seo, téigh i dteagmháil leis na Tithe Gloine ag 074 91 80994 / lancu@eircom.net.

Mar fhocal scoir, comhostálfaidh NPWS lá ‘Rian an Traenaigh’ ar Ghola Dé Sathairn an 16 Meitheamh, i gcomhar le Coiste Oileáin Ghola, chun an 25ú bliain de chaomhnú a cheiliúradh. I measc gníomhaíochtaí an lae beidh cainteanna neamhfhoirmiúla ar stair Ghola, tionscadal an Traonaigh, turas éanbhreathnú ar an oileán agus siúlóid meánoíche chun éisteacht le Traonaigh. Chun breis faisnéise a fháil, téigh i dteagmháil le Maureen @ 074 95 32571 nó Marie @ 087 656 3527.

Le súil le séasúr pórúcháin rathúil ag teach do na speicis tipiciúla, tuairiscigh aon Traonaigh a chloisfidh tú do:

Marie: 087 6563 527 d'Iarthar Dhún na nGall (Gleann Cholmcille go dtí an Fál Carrach) agus na hOileáin
Andy:  089 417 1384 d’Oirthear Dhún na nGall (Dún Fionnachaidh go hInis Eoghain)
Ríomhphost:  corncrakeconservation@gmail.com.

An Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, 23 Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath - D02 TD30 (01) 631 3800 / Íosghlao: 1890 383 000

Dearadh & Forbairt ag Fusio

Vision One Civil Service