22/09/17

Céad Bliain ó bhás Thomáis Ághais á chomóradh ag an Stát

Beidh céad bliain ó bhás Thomáis Ághais á chomóradh inniu ag an Stát le searmanas speisialta i Reilig Ghlas Naíon.

Ba phearsa an-tábhachtach é Tomás Ághas i nGluaiseacht Réabhlóideach na hÉireann.  Ba náisiúnaí agus tírghráthóir é, a bhí go mór faoi thionchar Athbheochan na Gaeilge agus a thacaigh go láidir le cultúr, teanga, ceol agus damhsa traidisiúnta agus scéalaíocht na hÉireann.

Cuimsíonn an comóradh Stáit seo gné shuntasach chultúrtha le saol agus oidhreacht Thomáis Ághais a léiriú.  Ba chainteoir dúchais Gaeilge, píobaire cumasach agus duine de bhunaitheoirí Bhanna Píb Black Raven é, chomh maith le fear mór spóirt a bhí gníomhach sa CLG agus páirteach ach go háirithe i gCumann Round Towers Lusca.   Mar chuid den searmanas beidh ceol le Comhaltas Ceoltóirí Éireann agus píobaire ó Bhanna Píb Black Raven.

Cuimhnítear freisin ar Thomás Ághas mar mhúinteoir cumasach dúthrachtach, a chaith ocht mbliana i Scoil Náisiúnta na Coirre Duibhe i Lusca.  Roinnfidh beirt dhalta ón scoil sin a smaointe linn faoi oidhreacht iontach Thomáis Ághais mar mhúinteoir.

Ba dhuine de bhunaitheoirí Óglaigh na hÉireann é Tomás agus bhí sé i gceannas ar chuid den ghníomhaíocht is suntasaí de chuid na nÓglach taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath le linn Éirí Amach 1916.  Bhí sé i gceannas ar an 5ú Cathlán de Bhriogáid Bhaile Átha Cliath Óglaigh na hÉireann (Briogáid Fhine Gall), a chuaigh chun troda agus a fuair an lámh in uachtar ar bhuíon de Chonstáblacht Ríoga na hÉireann, i gcath ar a tugadh Cath Chill Dhéagláin ina dhiaidh sin, ar an Aoine, an 28 Aibreán 1916.  Scríobh Tomás Ághas a dhán cumhachtach dúisitheach, Let Me Carry Your Cross for Ireland, Lord, nuair a bhí sé sa phríosún agus déanfar é a rá le linn an tsearmanais.

Cuirfear clabhsúr ar an searmanas le cuimhneachán foirmiúil Stáit ina mbeidh baill d’Óglaigh na hÉireann páirteach.  Leagfaidh an tAire Humphreys fleasc thar ceann Rialtas na hÉireann.  Leagfaidh Ard-Mhéara Bhaile Átha Cliath, Cathaoirleach Chomhairle Contae na Mí, Leas-Mhéara Fhine Gall agus Leas-Chathaoirleach Chomhairle Contae Chiarraí fleasca freisin thar ceann mhuintir Bhaile Átha Cliath, Chiarraí agus na Mí, áit a bhraitear oidhreacht Thomáis Ághais ach go háirithe.  Leagfar fleasca thar ceann theaghlach Thomáis Ághais agus leagfaidh Cathaoirleach Iontaobhas Ghlas Naíon ceann freisin.  I ndiaidh an tsearmanais fhleascleagain beidh nóiméad ciúnais ann agus caoineadh, á sheinm ag píobaire de chuid Óglaigh na hÉireann.

Ag labhairt di roimh an ócáid, dúirt an tAire Humphreys: 

Ba dhuine den ghlúin réabhlóideach sin a réitigh an bealach d’Éirinn an lae inniu é Tomás Ághas. Déanfaidh an Stát, i gcomhar le baill dá theaghlach, a shaol agus a oidhreacht a chomóradh le cuimhneachán íogair cuí a léireoidh a ghrá mór dá thír agus dá oidhreacht. Le linn Deich mBliana seo na gCuimhneachán, is í an chloch is mó ar mo phaidrín i gcónaí cuimhneacháin a chur chun cinn atá ómósach agus cuimsitheach. Gabhaim buíochas le hIontaobhas Ghlas Naíon as a gcomhpháirtíocht leanúnach thar na blianta agus as a gcuidiú leis an ócáid seo a eagrú. 

Chuir an tUasal John Green, Cathaoirleach Iontaobhas Ghlas Naíon, le cuid cainte an Aire:

Agus muid ag déanamh machnaimh ar shaol gearr Thomáis Ághais, feictear dúinn cé chomh hiontach is a bhí an méid a d’éirigh leis a bhaint amach.  Ó Chonradh na Gaeilge go páirc na peile Gaelaí; sa scoil agus i measc an phobail; idir Óglaigh na hÉireann agus Bhráithreachas Phoblacht na hÉireann; ba cheannaire é.  Corr uair, bíonn a bhuanna agus a éachtaí go léir ceilte faoi scáth a bháis thragóidigh. 

CRÍOCH

An Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, 23 Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath - D02 TD30 (01) 631 3800 / Íosghlao: 1890 383 000

Dearadh & Forbairt ag Fusio

Vision One Civil Service